Gestalt relacyjny

Gestalt relacyjny to nie tylko nurt terapeutyczny, ale również filozofia życia i sposób patrzenia na relacje międzyludzkie. U jego podstaw leży unikalna relacja „JA-TY” – partnerska, oparta na wzajemnym szacunku, równowadze i akceptacji różnic. To spotkanie dwóch osób, w którym obecność, autentyczność i uważność stają się narzędziem zmiany.

Podejście Gestalt znajduje zastosowanie zarówno w pracy psychoterapeutycznej, jak i w obszarze rozwoju osobistego czy wsparcia psychospołecznego. Psychoterapia Gestalt jest skierowana do osób doświadczających kryzysów psychicznych, zaburzeń lub trudności wymagających podejścia klinicznego. Jej fundamentem jest diagnoza fenomenologiczna – proces uważnego badania tego, co dzieje się „tu i teraz” w doświadczeniu klienta, bez uprzedzeń i szufladkowania. Dzięki temu terapeuta może dogłębnie rozumieć przeżycia klienta w sposób całościowy, zgodny z filozofią Gestalt, która postrzega człowieka w kontekście jego relacji i środowiska.

W counsellingu Gestalt – naszej specjalności w Centrum – relacyjność odgrywa równie ważną rolę, jednak praca jest adresowana do osób zdrowych psychicznie. Koncentrujemy się na poszerzaniu świadomości, rozwijaniu umiejętności relacyjnych i towarzyszeniu w wyzwaniach życiowych, bez stosowania diagnostyki klinicznej. Również tutaj korzystamy z narzędzi diagnozy fenomenologicznej – w rozumieniu pogłębiania rozumienia sytuacji klienta – ale w granicach pracy rozwojowej, a nie klinicznej.

Relacja w Gestalcie jest równorzędna – obie strony są inne, ale tak samo ważne. Tworzy przestrzeń, w której klient może bezpiecznie wyrażać swoje uczucia, odkrywać siebie na nowo i wprowadzać zmiany w sposób świadomy. To właśnie jakość kontaktu, oparta na szacunku, zaufaniu i ciekawości drugiego człowieka, sprawia, że Gestalt relacyjny jest tak skutecznym podejściem zarówno w pracy terapeutycznej, jak i rozwojowej.

Gestalt ma bogatą tradycję w Polsce, w której ważnym elementem jest stałe rozwijanie metody i dostosowywanie jej do różnych kontekstów. W naszym Centrum z szacunkiem odnosimy się do dorobku wielu twórców i praktyków, w tym Adama Hallera, którego wizja relacyjności w Gestalcie wciąż inspiruje nas do pogłębiania jakości kontaktu i autentyczności w spotkaniu z drugim człowiekiem.

Jak Adam widział relacyjność w Gestalcie – fragment archiwalny

(Poniższy opis pochodzi z wcześniejszych materiałów i oddaje osobisty styl i obrazowość Adama. Zamieszczamy go jako inspirację i świadectwo historii naszego rozumienia Gestaltu.)

„Gestalt to podejście terapeutyczne, ale też filozofia życia i określona perspektywa patrzenia na sprawy. Jest to podejście oparte na żywym, dynamicznym kontakcie, bliskiej relacji, dialogu i wrażliwości. Gestalt to podejście dla ludzi o dziecięcej naturalności i ciekawości, choć w ‘dorosłym wydaniu’.

W zrozumieniu Gestaltu może pomóc obserwowanie prostoty i naturalności dzieci. Dziecko (‘niezepsute’ jeszcze zanadto wychowaniem) nie kalkuluje, co się opłaca, co wypada i co wolno. W odpowiedzi na bodziec pojawiają się adekwatne emocje; tak intensywne i w taki sposób wyrażane, jak jest to dla dziecka naturalne. Przykładowo, dziecko odsunie się, jeśli podejdzie się dla niego zbyt blisko. Stanie tam, gdzie czuje się bezpiecznie wobec drugiej osoby (granica). Nie zgodzi się na przytulenie, jeśli go nie chce, a szacunek dla ‘nie chcę’ wymusi krzykiem, jeśli będzie zmuszone. Nawet jeśli się zgodzi, żeby je przytulić, a będzie to dla niego zbyt mocne, zaprotestuje. I będzie w tym naturalne.

Jako dorośli, po przejściu ‘tresury’ wychowania, często gubimy to, co jest emocją prawdziwą w danej sytuacji. Pojawiają się mechanizmy twórczego przystosowania: zamiast płakać – krzyczę, zamiast krzyczeć – śmieję się, zamiast protestować – żartuję. W dzieciństwie pomaga to przetrwać, w dorosłości oddala nas od prawdy o sobie.

Relacja w Gestalcie jest jak mąka w chlebie – sama Gestaltu nie tworzy, ale bez niej nie ma mowy o Gestalcie. To szczególny rodzaj kontaktu – równy, partnerski, w którym JA, choć inne od TY, jest tak samo ważne. Wszystko, co dzieje się w człowieku, powstaje i domyka się w relacji.

Istnieje w Gestalcie pojęcie diagnozy fenomenologicznej. To nie jest etykieta, ale proces – oparty na ‘strumieniu świadomości’, czyli uważnym byciu z tym, co pojawia się w kontakcie, na poziomie uczuć, myśli, ciała i relacji. Jej celem jest pogłębianie rozumienia człowieka w jego pełni, a nie ograniczanie go do nazwy czy klasyfikacji. Diagnozowanie może kusić, bo jest łatwiejsze niż budowanie relacji – ale dla mnie prawdziwa zmiana rodzi się w kontakcie JA–TY, a nie w samej nazwie problemu. Tylko w takiej relacji mogę pokazać siebie prawdziwego, wiedząc, że nie zostanę oceniony, wyśmiany ani ukarany.”